کلزا

    کلزا (Brassica napus)، یکی از گیاهان دانه‌روغنی مهم در مناطق معتدله و دارای طیف نسبتاً وسیعی از سازگاری اقلیمی است. دانه کلزا دارای ۲۵ تا ۵۵ درصد روغن، ۱۸ تا ۲۴ درصد پروتئین و ۱۲ تا ۲۰ درصد پوست است. رقم اصلاح شده کلزا، کانولا خوانده میشود که دارای مقدار کمتری اروسیک اسیدو گلوگوسیانات میباشد و بدلیل محتوای کمتر مواد ضد تغذیه ای برای مصرف انسان و تک معده ایها نسبت به رقم غیر اصلاح شده یا همان کلزا،مناسب تراست. روغن کلزا به دلیل حضور اسیدهای چرب اشباع نشده و فاقد کلسترول از کیفیت تغذیه ای بالایی برخوردار است و بین ارقام و در شرایط مختلف تنوع زیادی در ترکیب اسیدهای چرب آن مشاهده می شود.

همچنین این گیاه می تواند درتناوب با زراعت گندم و جو قرار گرفته و از تراکم بیماری ها، آفات و علف های هرز بکاهد و باعث افزایش عملکرد دانه این محصولات شود. کاه و کلش کلزا سریعتر از غلات در زمین پوسیده و سبب افزایش مواد آلی و بهبود حاصلخیزی خاک می شود. همچنین یکی ازبهترین گیاهان جهت تولید شهد برای زنبور عسل می باشد و در توسعه صنعت زنبورداری نقش مهمی را می تواند ایفا کند.

این روغن همچنین به عنوان مرجعی از بیودیزل (زیست دیزلی) نیز استفاده شده و کاربرد دارد. روغن کانولا برای اولین بار در اوایل سال ۱۹۷۰ توسط Keith downy و Balder R.steffanson بطور کاملاً طبیعی بوسیله دانه ریپ در دانشگاه Manitoba کانادا، کشت و پرورش داده شد که علاوه بر اسید ایروسیس کمتر، شاخصه غذایی (ارزش غذایی) متفاوتی نیز داشت

برخی از انواع کلزا که در گروه کانولا قرار دارند دارای کمتر از ۳۰ میکرومول گلوکوزینولات در هر گرم کنجاله بوده و روغن دانه آنها دارای مقدار زیادی اسیدهای چرب غیر اشباع و حدود ۲ درصد یا کمتر دارای اسید اروسیک می باشند و روغن آنها به صورت خوراکی مصرف می شود.

در روغن کشی دانه کلزا حدود ۴۰% روغن و ۵۰% تا ۵۸% کنجاله بدست می آید. مقدار پروتئین خام کنجاله کلزا ۳۲ تا40درصد است.

کنجاله کانولا به دلیل دارا بودن مقادیر بالای اسیدهای آمینه گوگرد دار در تغذیه گوسفند باعث افزایش رشد پشم از 27 تا 33 درصد می شود و به خاطر بالابودن محتوای اسیدهای آمینه سیتئین و متیونین به عنوان یک افزودنی با ارزش برای گوسفند محسوب شده و باعث افزایش شیر آن می گردد.

کنجاله کانولا در جیره غذایی گاو و گوسفند در مقادیر 10تا 15 درصد می تواند مورد مصرف قرار گیرد و جیره های غذایی پرندگان نیز می تواند شامل 15 درصد کنجاله کانولا باشد .

کنجاله کانولا در خوارک گاوهای شیری به میزان بیشتری می تواند استفاده شود؛ چرا که یک پروفایل نیتروژنی بسیار مطلوب را برای  میکروبهای شکمبه آنها ایجاد می کند.

کنجاله کانولا برای نشخوار کنندگان که از فیبر و فسفر آن به شکل فیتات به میزان بیشتری می توانند استفاده نمایند، مناسب بوده و مطالعات نشان داده که استفاده از کنجاله کانولا به میزان 3.4  کیلوگرم در روز بجای 5.6 کیلوگرم کجاله تخم پنبه ، درصد پروتئین و مواد خشک بدون چربی شیر و  قابلیت هضم مواد آن را افزایش داده و باروری گاوهای شیری را حفظ می کند .